Friedrich Nietzsche

Batı Felsefesi - Batı Filozofları
Yazdır

Filozof dünyanın bütün seslerinin kendi içinde yankılanmasına izin vermeyi dener.
Friedrich Nietzsche


Eserlerinden Seçmeler

Etkisi

Nietzsche, felsefe tarihinin en tartışmalı figürlerinden biridir. Alışıldığın dışında zekasıyla erken olgunlaşmış, klasik filoloji okumuş ve daha resmi olarak öğrenimini tamamlamamışken filoloji profesörü olarak atanmıştır. Felsefi önemi olan ilk eseri Müziğin Ruhundan Trajedinin Doğuşu, filologlar arasında öyle bir infial uyandırmıştır ki, Nietzsche, filoloji loncasından dışlanmıştır. Nietzsche klasik filoloji araştırmalarının temel unsurlarını kendi anlayışına göre yeniden düzenlemiş ve filoloji çevrelerince ciddiyetsiz bulunup reddedilecek bir antikite görüşü ortaya koymuştur. Gerçekte bu kitapta, sanatın negatif gelişim tarihinin kuramsal bir özetini yapmış ve estetik bir dünya görüşünün temellerini atmıştır. Arka planda, dünyanın anlamdan yoksunluğu yatar. Nietzsche’nin estetiğinin iki merkezi ekseni, insanı boşluğun uçurumundan koruyan Apollon’un ölçülü dünyası (“Apolloncu”) ile insana Apollon’un güzel görünüşlerinde dünyanın anlamsızlığını anımsatan ve böylelikle onu belli ölçüde yeniden gerçekliğe bağlayan Diyonisos’un dünya hasretidir (“Diyonisosçu”). Bu iki ilke arasındaki antagonizm, Nietzsche’nin sonraki bütün yapıtlarında belirleyici kalmıştır.

Nietzsche, pozitif felsefesi olarak “bütün değerlerin tersine çevrilmesi”ni açıklar. Bu çerçevede, “üst-insan” ve “bengi döngü” gibi çoğunlukla en yanlış anlaşılan kavramları kullanır. Ama Nietzsche’nin felsefesi bir şimdiki-zaman-felsefesi olduğu için, “Amor fati” (“yazgı aşkı”) kavramı, insan-dışı olana aşk, merkezi bir konuma yerleşir. “Amor fati” bir parça tersine-çevirme anlamına gelir; nihilizm, varoluşun anlamsızlığı, şikayet konusu yapılmaz; tersine, evetlenir (“dünyaya Diyonisosçu evet deyiş” ). Ancak Nietzsche, pozitif felsefesinin baş yapıtını yazamaz. Eserlerinin etkisi gecikmeli olarak görülür. Ölümünden sonra. Güçlü fakat tıpkı kendi felsefesi gibi karmaşık olarak. Hiç kuşkusuz, bu karmaşıklığa kız kardeşi Elisabeth Förster-Nietzsche’nin ciddiyetsiz editörlüğünün katkısı büyük oldu.